مقاله

نساجی و کاربرد آن

قشنگ ترین ترمه ایران برند های معروف ترمه خرید ترمه خرید ترمه خرید سوغاتی ترمه یزد

نساجی و کاربرد آن

نساجی و کاربرد آن : بشر در ابتدا برای تهیه لباس و پوشاک و محافظت از خود در مقابل

سرما و‎ ‎گرما صنعت نساجی را به وجود آورد. سپس زیرانداز و روانداز خود را به یاری این

صنعت‎ ‎تهیه کرد و امروزه نه تنها انواع پوشاک و فرش و موکت را به یاری صنعت نساجی

تهیه‎ ‎می‌کند بلکه برای ساخت ترمز ماشین،‌ شریانهای مصنوعی، جاده‌ها، هواپیما‌ها

و‎ ‎سایت‌های فضایی به منسوجات نیاز است.برای مثال بیش از 50% قلب مصنوعی

از الیاف‎ ‎نساجی درست شده است.

کاربرد ها

همچنین بیش از 75% استحکام تایرها از منسوجات است و در‎ ‎جاده‌سازی نیز قبل از

این که آسفالت ریخته شود،‌ منسوجات ویژه‌ای را روی سطح جاده‎ ‎می‌خوابانند که عمر

جاده‌ها را افزایش می‌دهد. به همین دلیل امروزه نمی‌توان همچون‎ ‎گذشته صنعت نساجی

را به روش استاد و شاگردی از نسلی به نسل دیگر انتقال داد. چرا که‎ ‎نساجی در حال

حاضر صنعتی بسیار گسترده و پیچیده است که اداره آن نیاز به تخصص و‎ ‎تحصیلات

دانشگاهی دارد، تخصصی که در رشته مهندسی نساجی می‌توان به آن دست یافت‎.

‎این‌ صنعت‌ شامل‌ بخش‌های‌ مختلفی‌ می‌شود که‌ از آن‌ جمله‌ می‌توان‌ به‌‏‎ ‎کارخانه‌های‌

ریسندگی‌ (تولید نخ‌های‌ مختلف‌)، بافندگی‌ (تولید انواع‌ پارچه‌‏‎)‎،‎ ‎تولید فرش‌ ماشینی‌ و

موکت‌ و همچنین‌ کارخانه‌های‌ تکمیل‌کننده‌ این‌ کالاها مثل‌‏‎ ‎رنگرزی‌، چاپ‌ و کارخانه‌های‌

تولید الیاف‌ مصنوعی‌ مثل‌ نایلون‌ و پلی‌پروپیلن‌‏‎ ‎اشاره‌ کرد. مهندسی‌ نساجی‌ رشته‌ای‌

است‌ که‌ دانش‌ و توانایی‌ لازم‌ را برای‌‏‎ ‎اداره‌ بخش‌های‌ مختلف‌ این‌ صنعت‌ به‌ دانشجویان‌

می‌دهد. این‌ رشته‌ دارای‌ سه‎ ‎گرایش‌ “تکنولوژی‌ نساجی‌” و “شیمی‌ نساجی‌ و علوم‌ الیاف‌” و “پوشاک‎” ‎است‌‏‎.‎

گرایش‌ تکنولوژی‌ نساجی‎

‎‏‌دانشجوی‌ تکنولوژی‌ نساجی‌ نحوه‌ تولید نخ‌،‎ ‎پارچه‌، قالی‌ و موکت‌ را مطالعه‌ کرده‌ و آموزش‌ می‌بیند
و تا حدودی‌ با طراحی‌‏‎ ‎ماشین‌آلات‌ نساجی‌ و قطعات‌ مختلف‌ آنها آشنا می‌گردد. همچنین با شیوه‌های‌‏‎
‎ریسندگی‌ نخ‌ها، مقدمات‌ بافندگی‌ و بافندگی‌ آشنا می‌شود و برای‌ شناخت‌‏‎ ‎دستگاه‌های‌ نساجی‌
دروسی‌ درارتباط‌ با علم‌ مکانیک‌ می‌گذراند‎.‎
درس‌های‌ این‌‏‎ ‎رشته‌ در طول‌ تحصیل‌‏‎ :
‎دروس‌ مشترک‌ در‌ گرایش‌های‌ مختلف‌ مهندسی‌‏‎ ‎نساجی‌‏‎:
‎ریاضی‌ عمومی‌، فیزیک‌ عمومی‌، شیمی‌ عمومی‌، برنامه‌نویسی‌ کامپیوتر،‎ ‎معادلات‌ دیفرانسیل‌، آمار و احتمالات‌ مهندسی‌، محاسبات عددی‎.

‎دروس‌ تخصصی‌‏‎ ‎گرایش‌ تکنولوژی‌ نساجی‌‏‎

‎کارگاه‌ جوشکاری‌، اصول‌ ساختمانی‌ مواد پلیمری‌،‎ ‎استاتیک‌، نقشه‌کشی‌ صنعتی‌، ترمودینامیک‌ عمومی‌،
کارگاه‌ ماشین‌ابزار، علوم‌‏‎ ‎الیاف‌، مقاومت‌ مصالح‌، دینامیک‌ عمومی‌، کارگاه‌ ریخته‌گری‌، فیزیک‌ الیاف‌،‎ ‎بافندگی‌ حلقوی‌،
ریسندگی‌، طراحی‌ماشین‌ ، مبانی‌ مهندسی‌ برق‌، کفپوش‌های‌‏‎ ‎ماشینی‌، مقدمات‌ بافندگی‌،
ریسندگی‌ نخ‌های‌ یکسره‌، تکنیک‌ بافت‌ پارچه‌،‎ ‎ریسندگی‌ الیاف‌ بلند، کارگاه‌ ریسندگی‌ الیاف‌ بلند،
ریسندگی‌ مدرن‌، کنترل‌‏‎ ‎کیفیت‌ آماری‌، تجزیه‌ فنی‌ بافت‌ پارچه‌، طرح‌ و محاسبه‌ کارخانه‌، رنگرزی‌،
چاپ‌‏‎ ‎و تکمیل‌، (بسیاری‌ از درس‌های‌ این‌ رشته‌ همراه‌ با آزمایشگاه‌ است‌‏‎)
گرایش‌‏‎ ‎شیمی‌ نساجی‌ و علوم‌ الیاف‌‏‎:
‎دانشجوی‌ گرایش‌ شیمی‌ نساجی‌ و علوم‌ الیاف‌ در‎ ‎زمینه‌ تولید الیاف‌، خواص‌ الیاف‌، مواد رنگزا، خصوصیات‌
مواد رنگزا و نحوه‌‏‎ ‎تکمیل‌ مواد نساجی‌ مطالعه‌ می‌کند. به‌ عبارت‌ دیگر با طرز تهیه‌ الیاف‌ و نحوه‌‏‎ ‎کاربرد مواد شیمیایی‌ در صنایع‌ نساجی‌ آشنا می‌گردد‎.‎

 دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌‏‎ ‎نساجی‌ و علوم‌ الیاف‌‏‎

نقشه‌کشی‌ صنعتی‌ ، ترمودینامیک‌ کاربردی‌، استاتیک‌ و‎ ‎مقاومت‌ مصالح‌، شیمی‌ پلیمر، کارگاه‌ جوشکاری‌،
شیمی‌ تجزیه‌، علوم‌ الیاف‌،‎ ‎مبانی‌ مهندسی‌ برق‌ ، کارگاه‌ ماشین‌ابزار، اصول‌ مهندسی‌ شیمی‌،
مکانیک‌ سیالات‌،‎ ‎آزمایشگاه‌ شناسائی‌ الیاف‌ و مواد نساجی‌، کاربرد ریاضیات‌ در مهندسی‌ شیمی‌،‎
‎تکمیل‌ کالای‌ نساجی‌، ساختمان‌ فیزیکی‌ الیاف‌، رنگرزی‌ الیاف‌ طبیعی‌، منسوجات‌‏‎ ‎بی‌بافت‌، اصول‌ شیمی‌
رنگ‌ و مواد واسطه‌، رنگرزی‌ الیاف‌ مصنوعی‌، شیمی‌ الیاف‌‏‎ ‎طبیعی‌، فیزیک‌ الیاف‌، مبانی‌ برق‌ و الکترونیک‌،
اصول‌ تکنولوژی‌ رنگ‌،‎ ‎تکنیک‌های‌ رنگرزی‌ چاپ‌ و تکمیل‌، تکسچرایزینگ‌، تکنولوژی‌ تولید الیاف‌،‎ ‎آزمایشگاه‌
کنترل‌ کیفیت‌ کالای‌ تکمیل‌شده‌. (بسیاری‌ از درس‌های‌ این‌ رشته‌‏‎ ‎همراه‌ با آزمایشگاه‌ است‌‏‎)

گرایش‌ پوشاک‎

مروزه بخش پوشاک صنعت نساجی به‎ ‎سوی ایجاد واحدهای بزرگ صنعتی متمایل شده است،
اما متأسفانه نیروی کار متخصص برای‎ ‎فعالیت در این واحدهای صنعتی وجود ندارد تا جایی که
برخی از صنایع پوشاک،‎ ‎فارغ‌التحصیلان مهندسی نساجی ـ گرایش‌های تکنولوژی نساجی
و شیمی نساجی و علوم الیاف‎ ‎یا فارغ‌التحصیلان طراحی لباس را استخدام می‌کنند
و پس از برگزاری دوره‌های کوتاه‎ ‎مدت آنها را برای کار در صنایع پوشاک آماده می‌کنند.
اما در عمل دیده می‌شود که‎ ‎همین افراد نیز پاسخگوی نیاز صنایع پوشاک نیستند.
برای مثال، یک طراح لباس بیشتر در‎ ‎زمینه مدل و طرح لباس و سایز‌بندی آن آموزش دیده است؛
در حالی که در اِشل صنعتی،‎ ‎طراحی لباس، مرحله اول کار است و در مرحله دوم یک متخصص
باید بتواند طراحی یک خط‎ ‎پوشاک را ارائه دهد.

برای مثال

در یک واحد خیاطی، الگوی قطعاتیک پیراهن مردانه را‎ ‎که در حدود 10 تا 15 عدد است،

با شابلون در می‌آورند و بر روی پارچه برش می‌زنندو‏‎ ‎در نهایت قطعات را به هم وصل می‌کنند.

اما در اشل صنعتی که در یک روز 1000 تا 2000‏‎ ‎دست لباس آماده می‌شود،
نیاز به یک مهندس نساجی گرایش پوشاک است تا با طراحی خط‎ ‎تولید، نحوه دوخت و اتصال قطعات را تعیین نماید.
در ضمن یک مهندس نساجی باید نحوه‎ ‎زمان‌بندی و طراحی خط تولید را به گونه‌ای انجام دهد
که اگر برش و چرخ یک قطعه 20‏‎ ‎ثانیه طول می‌کشد و قطعه‌ای دیگر 3 دقیقه زمان می‌برد،
دستگاهی که قطعه‌ای را در‏‎ ‎زمان کمتر تولید می‌کند، بیکار نماند. این مسأله زمانی اهمیت بیشتر پیدا می‌کند
که‎ ‎بدانیم با توجه به طرح و مدل یک لباس، طراحی خط تولید فرق می‌کند.

برای مثال

یک‎ ‎شلوار جین معمولی حدود 15 قطعه دارد، اما یک شلوار جین تزئینی امکان دارد 50 قطعه‏‎ ‎داشته باشد؛
قطعاتی که زمان دوخت آنها متفاوت است. در این میان، مهندس نساجی گرایش‎ ‎پوشاک حتی تعداد
دستگاه‌های موجود برای دوخت هر قطعه را تعیین می‌کند تا کارخانه از‎ ‎هر دستگاه حداکثر استفاده را بکند.
از سوی دیگر، مسأله لایه‌چینی را می‌توان مطرح‎ ‎کرد؛ چون در کارخانه برای صرفه‌جویی در وقت و هزینه،
قطعات هر دست لباس را به صورت‎ ‎مجزا برش نمی‌دهند، بلکه برای هر قطعه 50 یا 70 لایه می‌چینند
و سپس الگو را گذاشته‏‎ ‎و برش می‌دهند. حال مسأله اینجاست که لایه‌چینی باید با توجه به جنس پارچه انجام‎ ‎گیرد.
برای مثال، در پارچه آستری یا ساتن نمی‌توان تعداد لایه‌ها را خیلی زیاد کرد؛‎ ‎چون لایه‌های پارچه روی هم لیز می‌خورند و نمی‌توان آنها را بخوبی برش‎ ‎داد‎.‎

توانایی‌های‌ لازم‌‏‎

‎دانشجوی‌ نساجی‌ برای‌ رسیدن‌ به‌ کارایی‌ لازم‌‏‎ ‎باید پایه‌ ریاضی‌ خوبی‌ داشته‌ باشد تا بتواند مشکلات‌

موجود را تجزیه‌ و تحلیل‌‏‎ ‎کرده‌ و محاسبات‌ لازم‌ را انجام‌ دهد. همچنین‌ لازم‌ است‌ که‌ به‌ کارهای‌‏‎ ‎مدیریتی‌

علاقه‌مند باشد چون‌ بیشتر فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ مسؤولیت‌ بخشی‌ از‎ ‎کارخانه‌های‌ نساجی‌ یا پوشاک

مثل‌ سالن‌ تولید یا بخش‌ کنترل‌ کیفیت‌ را بر عهده‌‏‎ ‎دارند. در گرایش‌ تکنولوژی‌ نساجی‌ بحث‌ شناخت‌

قطعات‌ ماشین‌ و روش‌ ساخت‌ آنها‎ ‎مطرح‌ است‌. به‌ همین‌ دلیل‌ دانشجوی‌ این‌ رشته‌ باید در دروس‌

فیزیک‌ و مکانیک‌‏‎ ‎قوی‌ باشد. دانشجوی‌ گرایش‌ شیمی‌ نساجی‌ نیز باید در درس‌ شیمی‌ قوی‌ باشد.

گفتنی‎ ‎است که در کل فارغ‌التحصیل‌ این‌ رشته‌ باید توانایی‌ کار با نیروی‌ زیاد را داشته‌‏‎ ‎و به‌ کار با ماشین‌آلات‌ صنعتی‌ نیز علاقه‌مند باشد.
محاسبات بالانس خط در خط تولید‎ ‎پوشاک مسأله مهم و پیچیده‌ای است؛ چون با توجه به نوع
و مدل پوشاک باید تغییر و‎ ‎تحول زیادی در خط تولید پوشاک ایجاد نمود. از همین رو دانشجوی مهندسی نساجی
گرایش‎ ‎پوشاک نسبت به سایر گرایش‌های این رشته باید از دانش مهندسی صنایع و دانش مدیریت‎ ‎بهتر و بیشتری برخوردار باشد‎.‎

موقعیت‌ شغلی‌ در ایران‎

‎صنعت‌ نساجی‌ بعد از‎ ‎نفت‌، بزرگترین‌ صنعت‌ کشور است‌. از سوی‌ دیگر باید توجه‌ داشت‌ که‌ صنعت‌ نساجی‌‏‎ ‎
به‌ دلیل‌ تنوع‌ خود، بازار جذب‌ وسیعی‌ دارد. یک‌ مهندس‌ نساجی‌ می‌تواند در‎ ‎کارخانجات‌ نساجی‌ به‌ عنوان‌ مدیر عامل‌،
رئیس‌ کارخانه‌، مدیر تولید (مسؤول‌‏‎ ‎سالن‌های‌ مختلف‌ ریسندگی‌ ، بافندگی‌، رنگرزی‌، چاپ‌ و تکمیل‌ زیر نظر این‌ مدیر‏‎ ‎کار می‌کنند)،
مدیر بازرگانی‌ (مسؤول‌ بازاریابی‌، مسؤول‌ فروش‌ و مسؤول‌ تدارکات‌‏‎ ‎در این‌ بخش‌ فعالیت‌ دارند)، مدیر مهندسی‌ صنعتی‌
(مسؤولان‌ آزمایشگاه‌های‌ مختلف‌‏‎ ‎و کارشناسان‌ کنترل‌ کیفیت‌ بخش‌های‌ مختلف‌ در این‌ حیطه‌کاری‌ فعالیت‌ می‌کنند)
و‎ ‎مشاور کارخانه‌ (مشاور در امور مختلف‌ مانند خرید خط‌ تولید، طراحی‌ خط‌ تولید،‎ ‎تولید جنس‌ جدید،
رفع‌ اشکالات‌ پیش‌آمده‌ در خط‌ تولید، خرید ماشین‌آلات‌ و بررسی‌‏‎ ‎افزایش‌ انعطاف‌پذیری‌ آنها) فعالیت‌ کند
یا با بخش‌ نساجی‌ مؤسسه‌ استاندارد،‎ ‎اداره‌ نساجی‌ و پوشاک‌ وزارت‌ صنایع‌، بخش‌ نساجی‌ وزارت‌ کار
(برای‌ بررسی‌‏‎ ‎مسائل‌ کارگری‌، کم‌ کردن‌ ضایعات‌ و افزایش‌ تولید و بهره‌وری‌)، بخش‌ نساجی‌‏‎ ‎وزارت‌ دادگستری‌
(برای‌ تعیین‌ قیمت‌ کارخانجات‌ ورشکسته‌ و برآورد کردن‌ قیمت‌‏‎ ‎کالاهای‌ نساجی‌)،
سازمان‌ پژوهش‌های‌ علمی‌ و صنعتی‌ و مراکز تحقیقاتی‌ مانند مرکز‎ ‎تحقیقات‌ جهاد کشاورزی‌ همکاری‌ نماید.

فارغ‌التحصیل گرایش پوشاک نیز می‌تواند در یک‎ ‎واحد صنعتی به یاری دانش و توانایی‌هایش، کالایی استاندارد
و با کیفیت خوب تولید‎ ‎کند؛ کالایی که در بازار داخلی و حتی خارجی توان رقابت با مدل‌های مشابه را داشته‏‎ ‎باشد.
به همین خاطر بسیاری از واحدهای صنعتی معروف تولید پوشاک ایران از ایجاد این‎ ‎گرایش استقبال کرده‌اند.
از سوی دیگر، می‌تواند با یک سرمایه نسبتاً کم، یک واحد‎ ‎تولیدی کوچک دایر کند و برای خودش فعالیت نماید؛
کاری که با توجه به اینکه در‎ ‎ابتدای کار سرمایه نسبتاً کمی می‌خواهد، ارزش افزوده بسیاری دارد‏‎.‎

دروس اصلی و‎ ‎تخصصی گرایش پوشاک‎

‎شیمی آلی، نقشه‌کشی صنعتی، ریاضیات مهندسی، انواع پارچه،‎ ‎مبانی مهندسی برق، فیزیک الیاف،
تکنولوژی نساجی، تکنیک و تجزیه فنی بافت،‎ ‎مکاترونیک، تکمیل کالای نساجی، فرآیندهای رنگرزی و چاپ،
کنترل کیفیت آماری، کنترل‎ ‎کیفیت پوشاک، کاربرد کامپیوتر در پوشاک، اصول حسابداری و هزینه‌یابی،
کنترل رنگ در‎ ‎پوشاک، صنعت پوشاک در جهان، مکانیک ساختمانی نخ و پارچه، اصول طراحی پوشاک،
کارگاه‎ ‎اصول طراحی پوشاک، اصول برش و دوخت، مدیریت تولید پوشاک، طرح و محاسبه کارخانه‎ ‎پوشاک،
تکنولوژی دوزندگی، ایجاد مشاغل کوچک، دینامیک پارچه / ماشین، منسوجات‎ ‎بی‌بافت، تاریخ لباس در ایران،
قوانین کار و روابط صنعتی( بسیاری از درس‎های این‎ ‎رشته همراه با آزمایشگاه یا کارگاه است) ‎

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *